Chess.com v Lichess
Sinds enkele weken geef ik schaakles op de school in Goes waar ik 33 jaar gewerkt heb. Op donderdagochtend de eerste twee lesuren sta ik weer voor de klas. De schaaklessen vallen onder het programma van de Ostrea Academy. Leerlingen kiezen alternatieve lessen voor twee lesuren per week en dat zes weken lang. De reclame die ik heb gemaakt voor de schaaklessen luidde: “Ik kan al een beetje schaken. Hoe kan ik beter leren schaken?”
Het zijn allemaal zwaar gemotiveerde leerlingen. De meesten kunnen al een beetje schaken.
Om ze buiten de les aan het schaken te houden, heb ik ze vandaag voorgelegd om een account te nemen bij chess.com of lichess.org. De keuze tussen die twee is principieel. Om dat duidelijk te maken, heb ik ChatGPT gevraagd om chess.com en Lichess met elkaar te vergelijken. Zelf werk ik voornamelijk met Lichess. Als ik op chess.com net even lekker bezig ben geweest, krijg ik een melding dat ik een premium account moet kopen om verder te kunnen. Daar houd ik niet van.
Hieronder enkele bevindingen van ChatGPT. Je hoeft het er niet mee eens te zijn, maar ik leg het maar even voor. Ik heb ChatGPT gevraagd om een vergelijking te maken. En daarna kwam hij met een voorstel om een trainingsschema te maken. Ziehier het resultaat.
1) Kosten en toegang tot functies
Lichess.org
- Volledig gratis: analyse, puzzels, studies, opening explorer, etc. zijn onbeperkt beschikbaar.
- Geen advertenties, geen paywalls.
- Doneren is optioneel en geeft geen extra functies.
Chess.com
- Gratis basisfuncties, maar veel leer- en analysetools zijn beperkt.
- Met Premium krijg je o.a. onbeperkte puzzels, uitgebreidere analyse/game review, lessen en video’s.
Kort: Lichess is “alles gratis”, Chess.com is “meer achter abonnement”.
2) Training en instructie
Lichess
- Onbeperkte tactiekpuzzels en trainingsvormen (zoals Puzzle Storm).
- Studies: sterke feature om zelf (of samen) openings-, middenspel- en eindspelstudies te bouwen.
- Stockfish-analyse is onbeperkt.
- Minder gestructureerde lessen; je moet meer zelf je trainingsmateriaal organiseren.
Chess.com
- Sterk in gestructureerde training: interactieve lessen, leerpaden, uitleg.
- Puzzels zijn goed uitgewerkt en er zijn varianten als Puzzle Rush en Puzzle Battle.
- Game Review is gebruiksvriendelijk en legt fouten duidelijk uit (volledige versie meestal Premium).
Kort: Chess.com is beter als je “geleid” wilt leren; Lichess is beter als je zelf gericht wilt trainen.
3) Ratings en speelsterkte
- Beide sites hebben veel spelers in bullet, blitz en rapid.
- Chess.com heeft doorgaans de grotere spelersbasis.
- Ratings zijn niet 1-op-1 vergelijkbaar: Lichess-ratings liggen gemiddeld hoger bij hetzelfde niveau.
- Het is dus normaal dat je op Lichess hoger staat dan op Chess.com.
4) Gebruikservaring (interface en gevoel)
Lichess
- Minimalistisch, snel, weinig afleiding.
- Geen advertenties en geen “upsell”.
- Heel prettig als je vooral wilt spelen en analyseren.
Chess.com
- Meer “platform”: nieuws, community, events, streams.
- Gratis versie bevat advertenties en je wordt vaker richting Premium gestuurd.
- Ziet er gelikter uit en is heel toegankelijk.
5) Welke past beter bij een clubschaker rond 1800?
Kies Lichess als je:
- Het meeste uit analyse, studies en training wilt halen zonder te betalen.
- Veel zelfstudie doet (eigen repertoire, eigen analyses).
- Een rustige, snelle omgeving wilt.
Kies Chess.com als je:
- Gestructureerde lessen en duidelijke leerpaden wilt.
- Video’s en “coaching-achtige” content belangrijk vindt.
- Geen probleem hebt met een abonnement.
Praktische conclusie
Voor puur “beter worden” (zeker als clubschaker 1800) is Lichess vaak de beste deal, omdat je onbeperkt analyse, studies en puzzels krijgt zonder beperkingen.
Chess.com is vooral interessant als je graag leert via kant-en-klare lessen en je bereid bent daarvoor te betalen.
En eerlijk: veel serieuze spelers gebruiken gewoon allebei. Spelen/analyseren op Lichess, en af en toe de lessen/video’s op Chess.com.
De volgende vraag was: Maak maar een trainingsschema voor me …
Top. Voor een clubschaker rond 1800 werkt een programma het best als het consistent, meetbaar en niet te tactiek-verslaafd is (veel 1800’s doen te veel puzzels en te weinig echte partij-analyse).
Hier is een concreet Lichess-trainingsprogramma dat je 6–8 weken kunt volgen. Je kunt het daarna herhalen met nieuwe thema’s.
Basisregels (belangrijk)
- Speel minder, analyseer meer.
Elke serieuze partij = analyse verplicht. - Tactiek is nodig, maar niet 80% van je tijd.
Op 1800 verlies je vaak door beslissingen en plannen, niet door “geen vork gezien”. - Rapid > blitz als je wilt verbeteren.
Blitz is leuk, maar vaak “onderhoud”, niet groei.
Programma A (45–60 min per dag, 5 dagen per week)
Dit is de beste “realistische” versie.
Dagelijkse structuur
1) Puzzels (12–15 min)
Lichess → Puzzles (normaal)
- Doel: kwaliteit, niet snelheid.
- Stop als je slordig wordt.
Regels:
- Denk minstens 20–40 sec per puzzel.
- Schrijf in je hoofd de variant af tot het einde.
- Als je fout gaat: klik niet meteen door. Begrijp waarom.
2) Partij (15–25 min)
Lichess → Play → Rapid
Aanrader:
- 10+5 of 15+10
(Geen 10+0 als je serieus wilt groeien.)
Doel:
- 1 partij per dag is genoeg.
3) Analyse (15–20 min)
Direct na de partij:
Lichess → Analysis
Stap 1 (zonder engine, 5–7 min)
- Zoek 2–3 kritieke momenten:
- “Hier wist ik niet wat ik moest”
- “Hier ging het mis”
- “Hier voelde ik dat ik beter stond”
Stap 2 (met engine, 10–12 min)
- Zet Stockfish aan.
- Kijk alleen naar die 2–3 momenten.
- Noteer 1 les per moment.
Belangrijk:
- Niet 40 zetten engine-navelstaren. Je wilt patronen, geen waarheid.
5-dagen weekindeling
Dag 1 – Tactiek + Rapid + Analyse
Zoals boven.
Dag 2 – Eindspel focus (in plaats van rapid)
- 15 min puzzels
- 30–40 min eindspel in Study
Lichess → Learn → Studies
Zoek studies op:
- “Lucena”
- “Philidor”
- “rook endgame”
- “bishop vs knight endgame”
- “pawn endgame basics”
Doel:
- 1 eindspelthema per week.
Dag 3 – Tactiek + Rapid + Analyse
Zoals boven.
Dag 4 – Openingsdag (repertoire onderhoud)
- 15 min puzzels
- 30–40 min opening work
Tools op Lichess:
- Analysis board
- Opening explorer (Master + Lichess database)
Hoe je dit slim doet:
- Kies 1 opening als wit en 1 als zwart.
- Bekijk je eigen partijen: waar ging het vroeg mis?
- Maak een Study met:
- “Main line”
- “Mijn fouten”
- “Plannen + typische zetten”
- “Tactische ideeën”
Doel:
- Niet 20 zetten theorie.
- Wel: “Welke pionstructuur krijg ik? Wat is mijn plan?”
Dag 5 – Tactiek + Rapid + Analyse
Zoals boven.
Weekend (optioneel)
1 langere partij (45+15 of 30+20) en een echte analyse-sessie van 45–60 minuten.
Programma B (20–30 min per dag, als je druk bent)
Als je weinig tijd hebt, doe dit 6 dagen per week.
- 10 min puzzels (kwaliteit)
- 1 rapid partij om de dag (10+5)
- Op dagen zonder partij: 15 min analyse van een oude partij
Dit werkt verrassend goed als je het echt volhoudt.
Wat je op Lichess concreet gebruikt
Dit zijn je “kern-tools”:
- Puzzles
- Analysis board (met en zonder engine)
- Studies (jouw eigen repertoire + eindspelthema’s)
- Opening Explorer
- Je eigen game database (via je profiel → games)
Meetbare doelen (na 6–8 weken)
Als je dit serieus doet, mik dan op:
- Puzzle rating: +100 tot +200 (niet heilig, maar een teken)
- Rapid rating: +50 tot +150 (realistisch)
- Minder blunders in je analyses (je gaat ze eerder herkennen)
- Je krijgt vaker “ik wist precies wat het plan was” in typische structuren
De grootste valkuilen op jouw niveau
Ik zeg dit even hard, want dit is waar 1800’s vaak blijven hangen:
- Te veel blitz
- Te veel puzzels op snelheid (Puzzle Storm verslaving)
- Te veel openingstheorie, te weinig middenspelplan
- Analyse = engine aan en doorscrollen
Als je wil: ik kan dit nog persoonlijker maken
Als jij mij zegt:
- Wat je als wit speelt
- Wat je als zwart speelt tegen 1.e4 en 1.d4
- Of je vooral rapid of klassiek speelt in de club
… dan maak ik een versie die precies op jouw repertoire en zwaktes aansluit (met 1–2 thema’s per week).
Dat heeft ie ook nog even voor me gemaakt. Ik ga vanavond ontdekken of het heeft geholpen. De afbeelding heeft ChatGPT ook nog even voor me gemaakt.